Continued from Page 1

Kalafo

1) Muitusise bafu ye tezi mezi akutapa a cisa

(108 - 110 F).  Mukopanye mwa teng’i 1lb ya lizwai la Epsom.

2) Mube ni mufutumala mwa mubili ofita 102 - 104 degrees F ka mizuzu ye mashumi amabeli kapa amane

3) Mufutumala wa mubili hau fitelezi 100 degrees F kapa mukuli ukala ku fufulelwa, mumu polole kwa pata nikwa toho ka lisila leli beilwe mwa mezi abata amakaza.

4) Kwa mafelelezo mukuli a tape mezi a futumala mwa shower niku a omisa kapili niku kena mwa mumbeta kuli mufutumala wa mubili usika kuta fafasi.

5 )Mufeze kalafo ya mezi acisa niku tapisa mukuli mwa mezi amu futumala, apumule mwa likubo inge ai pukelezi mwa taulo yena ni lubotela loluna ni mezi abata.

6) Musike mwa lumeleza mukuli ku kenwa ki silami afeza kalafo ya kutapa.

7) Musike mwa ekeza kapa kufiteleza ni kalafo ye haiba pilu ya mukuli ikala kutula tula kufita tikanyo. Zibo yemwi yaku alafa fever ifumanwa mwa buka ye ng’ozwi ki Dr. Agatha Thrash ye bizwa Home Remedies.

16.Kambalala: Muno olanga kambalala mizuzu ye mashumi amabeli kapa amalalu kono musike mwa ina kazazi kikuli katiseza matuku.

17. .Ku pila ka buiketo: Mulimu uka mifa maata aku tula lila ze swana ka kuca ahulu, kunwa lino ze sa swaneli (coffee,matokwani) kunwa milyani ye sa swaneli ni ku tokwa buiswalo.

18.Moya

(a)Mubuyele moya okenile wa fande, musike mwa ina mokuna ni musi wa mufuta ufi kapa ufi kapa mo ku itusiswa milyani ya ku selaela mwa milili ni zeng’wi cwalo ze maswe.

(b)Muine niku yema hande, niku zamaya inge mu otolohile hande.

(c)Ibe maliha kapa mbumbi, mwa mizuzu mo ku lobalwa kulukela ku kena moya o kenile.

(d)Mu sinyeze nako ku ina fande fo ku fuka moya okenile.

(e)Mu buyele ka bu tungi kunganga mifumbo ye mashumi amabeli fande fo ku fuka moya okenile kapa fa lihaulo habeli kapa hane ka zazi.

(f)Mu futele moya mwa ballon ili ku matafaza maswafu a mina kuli a kone ku hasanya hande moya mwa lilama za mubili.

(g)Muzamaye zamaye mwa mushitu kapa mwa libala inge muikola bunde bwa lipalisa za mulimu.

(h)Amukona muambuke kuina mwa litolopo ze tuna mokutezi batu.

(i)Muhupule kuli tapelo kona bupilo bwa mina.

19.   Ku ipumulisa:

(a)Likezo za mina lizamaelele ni linako.

(b)Kuina ka buiketo inge ku kuzize kinto yende

(c)Mu sike mwa beleka kufita tikanyo.

(d)Mu tuhele misebezi ye mifilikanya, niku tuhela ku ba namungelele mwa lika kaufela za bupilo.

(e)Mu atise bupilo bwa mina ni litapelo

(f)Mu buluke zazi la pumulo, mi muli ketele na, sina mo niku laezi, na Mulena Mulimu wa hao.  Mi nifuyoula bao ba bala manzwi aka ni litapelo fa zazi le.  Lizazi la pumulo ki la butokwa mi mu tokwa limbuyoti ka ku ziba zazi mwa sunda leo lili kupuzo ya ku bupiwa kwa lifasi.

(g)Muno zuha niku lobala ka linako.  Haiba mubelekanga musihali kapa busihu mulike ku cinca kuli mu no belekanga ka linako ze lukela.

(h)Mu ambuke ku buha sinema, ni lipina za babanca, ni libuka ze sina tuso ku mina, kapa makande abanameke, kapa lusebo nizeng’wi cwalo ze mitiseza minahano ni kumi feza maata.

(i)Mu itute kuina ka kezo ni kaanya, muno hupula ba bang’wi ni linjebwe amuna ni masheleng’i kufita kuba ni lukato.

(j)Muhane ku isileleza, likang’i, lipilaelo ni ku bilaela.

(k)Haiba nji amulobali busihu, musike mwa ozela musihali kono inge mufumane nako yaku pumula manzibwana musika lalela kale.

(l)Mu fumane zazi laku pumula mwa hala’ sunda kwande a sabata ni ku itusisa lona ku eza misebezi yamina.  Ko ha ki kuitata.  Nto yapili ki ku belekela Mulena Mulimu mi kuzwa foo ni ku sebeleza zwelopili.

20.   Mu sepe maata ni limakazo za mung’a bupilo.

(a)Mu ikupuze si likani sa mina ni Mulimu Ndate.

(b)Muno kalisanga niku feza zazi lamina munosi ni mung’a bupilo mwa litapelo niku bala bibele.

(c)Muno  ina ka nyakalalo ni tabo ni buitumelo, butokwa, manyando, sibi, butokwa ni sabo ni ku litisa fa pila Mulena Mulimu.

(d)Muambole ni yena inge muziba kuli muinzi ni lona lingeloi le li mi buluka.

(e)Mubale libuka ze bizwa Desire of Ages, Ministry of Healing(Health and Happiness) ni Counsels on Diet and Foods.  Zemuka ituta kaufela ki za butokwa nihaike libe bunyinyani.

(f)Muno etelelanga mwa litapelo za falapa ka kusasana ni manzibwana

(g)Mube mulumeli ya tiile zazi ni zazi la bupilo bwa mina.

(h)Mu amuhele zeo zazi li mi tiseza ni haike zeo mu si ka libelela kapa ku tabela.  Ze mung’a bupilo ali lumeleza kumi fitela ki kumifa tuto ni haikaba ibe miliko, mui lumele ka kozo ni tabo.

(i)Mu tuhele peto ya mung’a bupilo iezehale, musike  mwa tundamena ku fola.  Mulimu ha folisi mutu kaufela kono takazo ya hae ki ku pulusa mioya ya bao ba bafile bupilo bwa bona kuyena.  Mube ni tumelo yakuli mung’a bupilo uka eza zeo mulibata mwa bupilo.

(j)Mu lumbeke mung’a bupilo ka tabo ni ka litapelo mi mukafumana kozo.

(k)Mu nahane ku tozwa mafula ki baeteleli ba keleke.

(l)Muitinge ku Mulimu kuli bupilo bwamina bucince inge ka ha ng’ozi Paulo “Mulena Mulimu ya lufa kozo, a mi eze ba hae mu sa nyazahali, a mi sileleze; moya, pilu ni mubili, li bukukelwe, li si na masila, lizazi leo Mulen’a luna Jesu Kreste a ta taha ka lona

(1 Batesalonica 5:23), na sa balumbi ba banwi kuli ba konile kueza seo Mulimu asibata, na sika lapela kuli ba tonolofazwe inge isali takazo ya Mulena Mulimu.  Kakuli na ziba kuli babaka bonana ni Jesu ka bao baba kenile ka mikwa.  Hape batu kaufela ba ba itukiseza ku siyana ba swanezi ku mamela litaelo za bazamaisi ba bona; mi ba eza cwalo kuli ba fumane mupuzo, ili o si na kuina, kono o fela kapili; haili luna lueza cwalo ku fumana mupuzo o sina ku fela kuya-kuile.  Cwale he animata ni nze ni talimezi kwa sikonkwani, ili kwa mafelezo a siyano; ni swana ni wa ling’indi ya sa shuta shuti ka ng’indi ya hae. Ni shumeza mubili waka kwa ling’indi, na u tatafaza kuli ni si ke na fumanwa ni sina tuso mwa siyano,  ha ni se ni lutile ba babng’i mo ku siyanelwa”. (1Bakorinte 9:25-27). “ King’i? kana ha mu zibi kuli mubili wamina ki tempele ya Moya o Kenile o’ pila ku mina, Moya o mufilwe ki Mulimu? Ha mu ipusi, mu buswa ki Mulimu. U mi lekile ka teko ye tuna.  Kabakaleo, mu lumbeke Mulena Mulimu ka ku buluka mubili wamina inze u kenile (1Bakorinte 6:19-20).

21.   liapalo

• (a)Mu tine hande inze mukenile, ising’i kutina kufiteleza tikanyo.

• (b)Litino ze zwa fa masila asizo ki zende.

• (c)Mu futumaze mwa lingongo zamina inge mo mu futumaleza kwa pata.

• (d)Mu sike mwa apala litino ze ng’ata fa mubili kufita kwa mahutu.

• (e)Mu sike mwa apala lika zemiswala fa mubili sihulu hulu ze swala fa sifuba ni mwa teka.

SILELEZO YA BUTUKU BWA AIDS

• Golden Seal Siemba silisimwi

• PauD’arco         Liemba zepeli

• Poke Weed         Liemba zepeli

• Encinaccea  Liemba zepeli

• St Johnwort siemba silisimwi

• Garlic powder     siemba silisimwi

• Chapparral  siemba silisimwi

• Cheyenne          ka bulalu ka siemba

• mulikopanye amoho niku li bea mwa ma capsules ni ku nwanga ona macapsules ama lalu kapa amane ni kunwa ka zazi.

TEA YA SILELEZO

• Komoki ka zazi

• Echinacea         siemba silisimwi

• Chapparral  bubeli bwa siemba

• Red Clover  siemba silisimwi

• PaulD’arco  bubeli bwa siemba mulikopanye.

• Amu baakanya komoki ya tea, musele tuswana totune twa ze mu kopanyize.

• Mu bilise mezi niku sela mwa komoki ni ku atuhela mizuzu ye lishumi ka ye keta lizoho kapa ye mashumi amabeli.  Asei batile mui sefe ni kuinwa.  Mu sike mwa ekeza ze munati.  Munge matali a bupilo(afumaneha kuba M.E.E.T.)a kenisa, halalu ka zazi. Munge ma capsule a lishumi a Echinacea ka zazi kuli akenise mali mwa mubili.

MULYANI WA AIDS WA MWA LUBOTELA

• Gentian           siemba silisimwi

• Cayenne pepper    bubeli bwa siemba

• Fenugreek         siemba silisimwi

• St Johnswort      siemba silisimwi

• Violet            liemba zepeli

• Bloodroot         bubeli bwa siemba

• PaulD’arco  liemba zepeli

• Milk thistle      bubeli bwa siemba

• Golden seal siemba silisimwi

• Yellow dock siemba silisimwi

• Mandrake          bubeli bwa siemba

• Burdock root      siemba silisimwi

• Buckthorn         siemba silisimwi

• Echinacea         liemba zepeli

• Black walnut      bubeli bwa siemba

• Poke root         liemba zepeli

• mulikopanye ni ku nwelanga mwa ka komoki ka kanyinyani ka licika halalu ka zazi.

SICACANI SA SIHOPANI

Neku la mulyani - Matali

Sihopani ki sicacani se si imelela mwa linaha zakwa upa nikwa mboela ya lifasi la luna la Africa mi hape sa limiwa mwa mabala akwa West Indies. Sina ni matali amatala aswana inge lukushe. Mulo wa sona wa tazisa kona ha ba si omisanga ni ku itusisa bupi bwa sona.  Hape sili nosi sitama mwamba kona abasi nwanga inge sikopanyizwe ni zeng’wi.  Makapi asona haa yebuzwi, mukona ku si bea fa litalo le li cile ni kazazi kapa litalo leli kokonyani ni ku pazauha ni limyamya kapa fo ku lumilwe ki likokwani mane a folisa ni litombo.  Tea ya sicacani se itapisa litombo ni mwa meto.

Mo si lukisezwa

Bupi:Kabeke kalikamwi kuisa fa bubeke bobu keta lizoho

Mulo:Malotoli a keta lizoho kuisa fa malotoli a mashumi amalalu.

Kutapisa:Mubeye kaemba ka totubeli ka kaswana mwa komoki ya mezi.  Amulata mu ekeze kaswana kalikamwi ka Boric acid ye tusa kwa kufolisa

SICACANI SA SIHOPANI

(Aloe Vera Barbados)

LICO ZE SWANELA MUTU YA KULA AIDS

(AIDS CONTROL DIET)

HIV MO IPOTOLOHELA MWA MUBILI

Lico ze za swanela ni kwa bakuli ba matuku amang’wi.

Mwa mibili ya lina kuna ni masole ba ba tusa ku lwanisa matuku ba ba bizwa T-4 Helper cells ni T-4 cells, mi ka zibo ye ne ili teng’i kukalela ka 1981, ne ku taluswa kuli tukokwani to tu tisa butuku bwa AIDS to tu bizwa HIV, ne tu kenanga mwa ma T-4 Helper cells ni ku itusisa T-4 cells kwa ku izwalulula.  Mi haiba muhupulo wo kabe ki wa niti, ne ku swanela ku fumaneha kuli bung’ata bwa ma T-4 Helper cells kabe ana ni tukokwani twa HIV.  Kono he lipatisiso li supeza kuli kalulo ya T-4 Helper cells yeo ina ni HIV kiye nyinyani hahulu.  Kutalusa kuli mubulelelo wa kuli HIV ilwanisa fela T-4 Helper a usika konda.  Fa, kutalusa kuli HIV I kona ku fumaneha mwa lilama zeng’wi za mubili nji?.  Mi haiba ku cwalo, sibaka se ki sifi koo kakokwani ka ka HIV kaipatanga?.

Lipatisaso za butuku bwa AIDS ka nako ye cwale bu itingile hahulu fa ku fumana mulyani oo uka kona ku bulaya kakokwani ka HIV a se ka inzi mwa mali.  Kono ku ikataza koo ikaba kwa mbango haiba ku fumaneha kuli HIV ipatile mwa sibaka moo ikona ku izwalela mo ilatela ni ku kuta hape ku kena mwamali.  Ku lumelwa kuli kuna ni sibaka koo HIV I kona ku ipata, mi sibaka se ki mung’opyana.  Lico ze ng’ata ze lucanga kaufela zona alikenangi mwa mubili,  mi zeng’wi za zona  lito kubukananga mwa mung’opyana li sika zwela kale fande.  Mi kanako yeo lico ze ali inzi mwa mung’opyana,  ka kokwani ka ka HIV ka itusisa ona lico ze ni ku zwala hahulu. Lico ze sika feza ku kaiwa mwamba liba sico sa bukokwani bwa HIV.  Lico ze li sika felelezwa ku kaiwa hande mwammba, libonahalanga inge silubu sa mamina, mi lito kubukana mwa mung’opyana moo HIV ifumana mukushuko ni ku kala kuzwalana kabung’ata niku kena hape mwa mali.  HIV ai kena mwa mali, masole bo T-4 Helper cells ba ziba kabubebe bebe ni ku kala ku lwanisa ona bukokwani bo. Kono cwale he bakenisa kuli bukokwani bo mwa mung’opyana buzwalana nako kaufela, ni ku kena mwa mali, masole ba mubili bakafita fa ku katala ni ku honeha ni ku siya mubili usina silelezo. Mi akufita foo, mutu ukenelwa ki butuku bwa AIDS.  Kana lwakona ku sileleza bukokwani bo bwa HIV kuekezeha ka bu ng’ata mwa mung’opyana nji?.

BUKOKWANI BWA HIV MOO BU ZAMAELA MWA MUBILI

Likalafo za mwa sipatela li ama ahulu ku bulaya bukokwani bwa HIV mwa mali ni mwa mooko wa masapo.  Kono he ba alafi ba bakomokiswa ki kuli ka linako kaufela bukokwani bo bwa pala ku fela mwa mubili.  Ku bonahala kuli ba alafi ba abasika lemuha kale kuli mwa mala ki ona moo HIV I ipatile.  Kaku tundamena ku lwanisa butuku mwa mali feela, ndwa ye ba alafi abana kuitula bakenisa kuli koo butuku bu zwelelela ki mwa mala, taba yeba sika ziba ba alafi.  Ka linako zeng’wi mubili wa likanga ku lwanisa bukokwani bo kaku bu zwisa mwamba ka musululo kono ni haiba cwalo kwa palanga bakeng’isa kuli butuku bo HIV buzamaya inge bu potoloha mwa mubili, kuzwa mwa mung’opyana bu kena mwa mali, hape abuzwa mwa mali bu kutela mwamba mwa mung’opyana, moo buto fumana lico ni ku kala kuekeza kuzwalana ni ku kutela hape mwa mali.  Bukokwani bo bukaba inge potoloha ona cwalo kufitela mubili ukayo katala ku lwana ni ku kenelwa ki butuku bwa AIDS.

MUKWA OMUNCA WA KU LWANISA HIV MWA MALA

Mubili wa mutu u supeza kuli wa kona ku lwanisa HIV asei keni mwa mali ni mwa mooko wa masapo.  Mukwa omunde wa ku fenya HIV ki ku lwanisa bukokwani bo inge busali mwamba ili kuli bu fukuzehe ni ku fela maata akuli bu kene mwa mali ka bung’ata. Mikwa yeo lukona ku lwanisa HIV kiye!

1. Kutapisa Ming’opyana: Munwe mezi akenile moku hamulezwi lemune ni ku kopanya bupi bwa psyllium.

2. Ku pompa mwa mung’opyana ili ku tusa ku zwisa ze maswe moku tezi tukokwani too twa HIV.

3. Ku ina musaci sesinwi zazi liling’wi mwa sunda inge munwa feela mezi akenile ni lemine ye hamuzwi niku ca linosi.

4. Muce lico ze hulisa mubili zeo likopanyizwe ni milyani ye tusa ku kaya hande lico kuli kaufela zona likene mwa mubili li sika fita kale mwa mung’opyana. Lico ze swana ka muzilili ni mabisi atemile azwa fa manawa a soya.  Lico ze li tusa ku bulaya bukokwani boo butiseza matuku mwa mubili.

5. Haiba muca lico zwe swana sina nama, mai, litapi kapa kuhu, mulice hamoho ni mulyani otusa kuli lico ze li kaiwe hande mwamba (hydrochloric acid ni protein digestive enzymes). 

6. Mu tuhele kuca lico zesa kaehi hande mwamba, ze cwalo ka mabisi akomu, lico ze zwelela fa buloto ni nama yakubesa.

KU KENISA MALA

Habeli ka lizazi, amuzuha ni manzibwana mu hamulele mwa mezi akenile lemune, mukopanye mwa teng’i bupi bwa psyllium mi mu kopanye mwa teng’i mabisi a temile azwa fa soya.  Bakenisa kuli lemune ibu hali, ika bulaya bukokwani bwa HIV mwa mala. Psylluim yona itusa ku nolofaza mamina ainzi mwamba mwa mala kuli lemune ye ibeleke hande hamoho cwalo ni ku tapisa mwa mala kuzwisa ze maswe kaufela.  Ku tuha fateng’i psyllium itusa ku batisa mubili ili nto yende sihulu kwa batu ba ba kula matuku a asafoli(cancer) inge cwalo butuku bwa kaposi sarcoma, herpes ni candida.  Mi hape psyllium ye itusa kubatisa mubili ku baba fufulelwanga busihu.

TEA YE SWANELA

Tea yende ka ku fitisisa ki ya Paul D’arco.  I lukela ku tatehiwa ka ku iketa ka mizuzu ye lishumi.  Tea ye itusa ku matafaza mubili niku kusufaza kwa matuku a safoli(cancer) a cwale ka kaposi sarcoma. Lico zeo li tusa ku kusufaza kwa butuku bwa AIDS mi li lukela kuciwa li sika apehiwa, kusina mafula, nama ki mbamba ye cwale ka yakomu, ya kulube, ya kuhu, litapi, mai ni lico kaufela ze zwa fa mabisi a komu. Ku zwa foo, lico kaufela ze zwa fa buloto bobu cokozwi ali lumelezwi, cwalo ni sinkwa se si sweu, spaghet ni macaroni.  Lico ze li lukelwa ku ciwa ka mutundameti ku fitela mali a mubili aka bonahala kuli hape sa kenile abami tatuba ni ku bona kuli ndwa ya kulwanisa tukokwani twa HIV izamaela kai.

GARLIC NI HYDROGEN PEROXIDE

Mu sika lobala kale, mu lamutule kaemba ka nyanisi ya garlic kwa sikoto, mu ka lambe butter ni ku ka comeka mwa mu ng’opyana.  Nyanisi ye itusa kubulaya tukokwani twa HIV to tu zwalela mwa mung’opyana amunze mulobezi, mi hape ika bulaya ni matuku amang’wi kaufela apila mwa mala ni ku kenisa mali amina.  Habusa amuzuha munge luswana lo lu tuna lolu tezi 3% hydrogen Perixide ni ku tola fa mubili kaufela, ika kena mwa litalo niku bulaya tukokwani twa HIV.  Mu sike mwa inwa kakuli ibulaya ni bukokwani bobu na ni tuso mwamba.

Baba tusehile bakeng’isa ku itusisa lico ze swanela:

Kwa Wisconsin, ili kwa America ka silimo sa 1989, ne kuna ni mutu ya na katazwa ki ku sa lobala, na katezi linako kaufela, na fufulelwanga busihu mi na na ni musululo osafeli.  Asa mulaho wa ku itusisa ona muselo wo, na fumanehile kuli mali a hae ana fokozi ahulu na kutezi kuba a kenile.  Yo ming’wi yana kenezwi ki butuku bwa AIDS mwa kweli ya november 1986, na kulile kufitela ka July 1989 fo na kalezi kuca miloho nili tolwana ni ku tuhela kucanga sinkwa se si sweu ni ku tundamena muloho obizwa broccoli ye sika tatehwa amoho cwalo ni lico ze hulisa mubili zana canga likopanyizwe ni mulyani otusa mba kuli ikaye hande lico.  Mutu yo ayo tatubiwa mwa kweli ya September mi kwa fumaneha kuli mali ahae na ekezehile kwa maata.  Lipiho za batu ba bababeli lisupeza kuli kuca lico ze swanela kwa tusa sina akufumaneha kuli batu ba neba sikaya kwa likalafo za mwa lipatela.

Kuna ni lipiho zeng’ata ze swana ka zeo ze supeza kuli batu ba fola kwa butuku bwa AIDS sihulu mwa buka ya Dr Scott Gregory O.M.D ye bizwa “ They conquered AIDS”.  Yomung’wi na konile ku kenisa mali ahae mwa likweli zetalu ka ku itima lico ni ku itusisa fela bupi boo bulukiselizwe kufa mubili maata.  Yo mung’wi munna ya bizwa John Russel Carlton ung’ozi kuli na itimile lico ka mazazi a supile inge anwa fela mezi ni mulo ohamuzwi kwa carrot ni tea ya mulyani.  Ka mazazi ao na sweli ku tapisa mung’opyana wa hae.  Kalafo ye nei konile ku kusufaza kwa bukuli bwahae.  Buka yeng’wi ye ng’ozwi ki David Zeller ye bizwa “The Ant-AIDS Health Plan” I talusa ka butungi moo mezi a hamuzwi fa lemune akona ku tusa ku alafa AIDS mwa mala.

MUKOLOKO KA BUKUSWANI WA LICO ZE SWANELA

lico kaufela ze ciwa li lukela ku lukisiwa hande ni ku kopanya fateng’i milyani ye minwi ili kuli ha liya mwamba,  kaufela zona li kaiwe ni ku kenelela mwa mubili ku sa siyali ni se sikana sesi kayo fita kwa mung’opyana.  Ka mukwa o cwalo, lu ka bulaisa tala tukokwani twa HIV totu fumaneha mwateng’i.  Lico kaufela ze ciwa li lukela ku kopanyiwa ni Pancreatin hamoho cwalo ni Acidolphilus powder.  Milyani yeo ika tiseza kuli lico li kaiwe hande ni ku tiseza kuli bukokwani bwa HIV busike bwa fumana maino hande. Mucelo wo uka tisa kuli mubili ube ni maata niku fukuza kwa matuku mwa mubili.

Lipiho ze filwe ze lilukela ku susueza ba bang’wi kuli ba like mu alafo wo kwaku tula AIDS.  Mi ba alafi bamwa lipatela ba lukela ku kolwisisa kuli bukokwani bwa HIV buipatile mwamba mwendi kona baka kona ku fumana likalafo ze lukile za butuku bo bobu sabisa ahulu.

Mu hatisi wa pampili ye ana kuba ni mulatu ku mutu ya itusisa zeo ling’ozwi mwating’i, mi mang’i ni mang’i aye ku mwalafi wa hae kuli amu eleze ka ku zamaelela ni likalafo ze ng’ozwi mo.

Bible for Today

Christian Advisory Health Service

Po box 50656, Lusaka. Zambia.

Mubuze kabuka ka mahala - AIDS Program